Abraham Vromen
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Zutphen,
-Vermoord in kamp-
Dachau,
Abraham werd 27 jaar
Familie
Gehuwd met: Sara Vromen-Polak
Ouders: Gerson Vromen, Hannchen Vromen-Schönthal
Verhaal
Abraham Vromen werd op 25 november 1917 in Zutphen geboren. Hij was een zoon van Gerson Vromen en Hannchen Schönthal. Zijn ouders waren afkomstig uit respectievelijk Lochem en Norden in Duitsland. Hij groeide op in een Joods gezin. Abraham had een broer, Johan Hans, geboren op 27 december 1918.
Het gezin woonde aan de Laarstraat 21 in Zutphen.
Huwelijk
Op 15 april 1942 trouwde Abraham in Middelburg met Sara Polak, die op 12 maart 1922 in Middelburg was geboren. Sara groeide op in de plaatselijke Joodse gemeenschap. Door de Duitse maatregelen tegen de Joodse bevolking van Zeeland moest zij Middelburg verlaten. Zij vertrok naar Zutphen, waar zij bij haar verloofde ging wonen.
De oorlogsjaren
De Duitse bezetting maakte een einde aan het jonge huwelijksleven. Abraham beschikte aanvankelijk over een tijdelijke Sperre, waardoor deportatie telkens werd uitgesteld. Deze bescherming bood uiteindelijk geen uitweg. Abraham, Sara en zijn ouders werden opgepakt en kwamen terecht in het Duitse concentratiekampsysteem.
De precieze arrestatiedatum en de eerste verblijfplaatsen van Abraham zijn nog niet vastgesteld.
Gevangenschap en overlijden
Over de gevangenschap van Abraham is informatie bewaard gebleven in de persoonlijke herinneringen van zijn vrouw Sara. In haar latere interview voor het project De Laatste Getuigen vertelde zij over hun gezamenlijke ervaringen in het concentratiekampsysteem.
Sara werd naar kamp Vught gebracht, waar zij werkte in het Philips-Kommando. Op 3 juni 1944 werd zij naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Na een kort verblijf daar werd zij overgebracht naar Gross-Rosen en het buitenkamp Reichenbach, waar zij dwangarbeid verrichtte voor Telefunken.
Tijdens een deel van deze gevangenschap was Abraham bij haar. Sara vertelde dat zij hem later steeds minder zag. Volgens haar raakte hij steeds wanhopiger. Zijzelf bleef vasthouden aan de hoop de oorlog te overleven.
Begin 1945 werden de kampen in het oosten geëvacueerd vanwege de oprukkende Sovjettroepen. De gevangenen werden onder zware omstandigheden naar het westen verplaatst.
Volgens de genealogische registratie overleed Abraham op 23 februari 1945, 27 jaar oud. Als plaats van overlijden wordt een locatie tussen Langebilau en Dachau in Duitsland vermeld. De precieze omstandigheden van zijn dood en het transport waarbij hij omkwam, zijn nog niet onafhankelijk vastgesteld.
Zijn vrouw Sara overleefde de oorlog. Zij werd uiteindelijk bevrijd in het voorjaar van 1945, na een verblijf in elf kampen en buitenkampen.
Het lot van zijn familie
Ook Abrahams ouders overleefden de oorlog niet. Gerson en Hannchen Vromen werden op 25 oktober 1944 in Auschwitz vermoord.
Zijn broer Johan Hans overleefde de oorlog en overleed op 4 september 1981.
Sara Polak keerde na de bevrijding terug naar Nederland. Zij vertelde later uitvoerig over haar kampervaringen in het interviewproject De Laatste Getuigen. Zij overleed op 26 juni 2014.
Bronnen
- Genealogieën Bex/Vromen/Overhof(f)/Herings, persoonsregistratie Abraham Vromen. Geboorte, huwelijk, ouders en overlijdensgegevens.
- JewishGen, Yizkor Book Zutphen, pagina 68. Overzicht Joodse slachtoffers uit Zutphen en omgeving.
- Stolpersteine Zutphen, familieonderzoek Vromen, Laarstraat 21.
- Sara Vromen-Polak, interview in het project De Laatste Getuigen, Omroep Zeeland. Persoonlijke getuigenis over haar huwelijk, gevangenschap en de gezamenlijke kampgeschiedenis met Abraham.
- Oorlogsbronnen, persoonsdossier Sara Vromen-Polak.
Bijzonder waardevolle nieuwe bron: het interview met Sara
Sara vertelt daarin niet alleen over haar eigen deportatie, maar ook over Abraham. Haar herinneringen zijn essentieel om zijn laatste levensjaar te reconstrueren.
- Sara Vromen-Polak – interview De Laatste Getuigen
- Oorlogsbronnen – persoonsdossier Sara
- JewishGen – Zutphen Yizkor Book
Nog openstaand onderzoek
Het belangrijkste vraagstuk is de laatste reis van Abraham. De vermelding 'Between Langebilau and Dachau' suggereert een overlijden tijdens een transport of evacuatie, maar dat is nog geen bewezen reconstructie.
Ik zou specifiek zoeken naar:
- Transportlijsten van Gross-Rosen en zijn buitenkampen in februari 1945.
- Gevangenentransporten richting Dachau.
- Overlijdensregistraties van gevangenen die onderweg naar Dachau stierven.
- De oorspronkelijke overlijdensakte waarop de datum 23 februari 1945 is gebaseerd.
Dit kan mogelijk duidelijk maken waar en onder welke omstandigheden Abraham is omgekomen.
Foto's