Johan Hans Vromen
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Zutphen,
-Ondergedoken,Oorlog overleefd-
Zoetermeer,
Johan Hans werd 63 jaar
Familie
Verhaal
Johan Hans Vromen werd op 27 december 1918 geboren in Zutphen. Hij was een zoon van Gerson Vromen (1885–1944) en Hannchen Schönthal (1885–1944). Hij groeide op aan de Laarstraat 21, waar het gezin woonde en waar ook het familiebedrijf gevestigd was. Zijn oudere broer Abraham, doorgaans Bram genoemd, werd geboren op 25 november 1917.
Jeugd en opleiding
Johan Hans groeide op in een ondernemend Joods gezin. Zijn grootvader Abraham Vromen had een handelsonderneming in oud papier, lompen, metalen en beenderen opgebouwd. Na diens overlijden op 1 maart 1934 zette zijn zoon Gerson het bedrijf voort.
Hans volgde de handelsschool en koos vervolgens een andere richting dan zijn broer Bram, die in het familiebedrijf ging werken. Hij ging studeren en wonen in Engeland. Door de algemene mobilisatie in Nederland keerde hij noodgedwongen terug.
Een goede vriend uit zijn jeugd was Ivy Philips, geboren in 1928. De families Philips en Vromen waren bevriend en Ivy trok veel op met Hans. De familie Philips woonde aan de Boompjeswal in Zutphen.
De oorlogsjaren
Tijdens de Duitse bezetting werd het gezin Vromen slachtoffer van de Jodenvervolging. Johan Hans wist aan deportatie te ontkomen door onder te duiken.
Over zijn onderduik is tot dusver weinig concrete informatie gevonden. De publicatie De Zutphense Kehille in het bijzonder van Peter Kooij (2024) bevestigt uitdrukkelijk dat Hans ondergedoken heeft gezeten. Een adres, de identiteit van zijn onderduikgevers en de precieze periode worden daarin niet vermeld.
Zijn ouders Gerson en Hannchen werden op 25 oktober 1944 in Auschwitz vermoord. Zijn broer Abraham kwam eveneens om tijdens de Holocaust. Volgens de beschikbare genealogische registratie overleed hij op 23 februari 1945 tijdens de laatste fase van de ontruiming van de concentratiekampen, op een locatie tussen Langebielau en Dachau.
Johan Hans was de enige van het gezin die de oorlog overleefde.
Na de bevrijding
Op 5 mei 1945 trouwde Johan Hans met Gerda Harenberg. Hij keerde terug naar het familiebedrijf en zette de onderneming voort. De keuze om het bedrijf over te nemen was volgens de familiegeschiedenis niet vanzelfsprekend. Het verlies van zijn ouders en broer had hem zwaar getroffen.
Hij veranderde de bedrijfsactiviteiten en richtte zich voortaan op textielafval. Dit werd geleverd aan garenfabrieken in verschillende Europese landen. Ook de handel in poetslappen vormde een belangrijk onderdeel van de onderneming.
In de internationale recyclingbranche verwierf hij een positie als voorzitter van het Bureau International de Récupération, een functie die hij gedurende een jaar vervulde.
De vriendschap met Ivy Philips
Een bijzonder aspect van zijn naoorlogse leven was het contact met zijn jeugdvriend Ivy Philips. Ook Ivy had de oorlog als enige van zijn gezin overleefd.
De familie Philips was bevriend met de familie Vromen. Ivy en Hans trokken al voor de oorlog met elkaar op.
Na de bevrijding bleken beide mannen bovendien met vergelijkbare problemen geconfronteerd te worden. De bezetter had hun familiebezittingen geroofd. Het terugkrijgen daarvan kostte veel moeite.
Volgens Peter Kooij bleven Hans en Ivy na de oorlog bevriend en steunden zij elkaar bij hun pogingen het familiebezit terug te krijgen. Deze gedeelde ervaringen vormden een blijvende verbinding tussen de twee overlevenden.
Het familiebedrijf na de oorlog
In 1960 breidde Hans de onderneming aan de Laarstraat uit. Hij koos bewust voor uitbreiding dicht bij zijn woning, zodat hij tijdens zijn zakenreizen ook thuis in de buurt bleef.
De uitbreiding betekende dat de oorspronkelijke tuinen achter de panden aan de Laarstraat plaats moesten maken voor opslagruimte, sorteerderij, kantine, kantoor en garage. Ook een schuur en een watergang achter de panden verdwenen.
Zijn dochter Karin heeft later herinneringen aan deze veranderingen opgeschreven. Eind jaren zestig verkocht Hans de bedrijfspanden.
Johan Hans Vromen overleed op 4 september 1981 in Zoetermeer. Hij was 62 jaar oud.
Bronnen
- Peter Kooij, De Zutphense Kehille in het bijzonder. Een geschiedenis van Joods Zutphen, Stichting Nobilis en Historische Vereniging Zutphen, april 2024, pagina 124–128.
- Joods Monument, persoonsregistratie Gerson Vromen en gezin, inclusief adresgegevens Laarstraat 21.
- Joods Monument, persoonsregistratie Hannchen Vromen-Schönthal.
- Genealogische registratie Vromen, geboorte, huwelijk en overlijden Johan Hans Vromen.
- Regionaal Archief Zutphen, fotocollectie en bedrijfsdocumentatie firma Vromen.
- Familiecollectie Karin Vromen, zoals aangehaald in de publicatie van Peter Kooij.
Foto's