Johanna Vomberg-Plaut

Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen

Wehrda, 20 november 1891
-Ondergedoken,Vermoord in kamp-
Auschwitz, 26 oktober 1942
Johanna werd 50 jaar

Familie

Kinderen: Nathan Vomberg, Bertha Vomberg, Meier Vomberg, Juda Louis Vomberg

Verhaal

Geschiedenis van de familie Vomberg (verslag van Evert Verhaaf, juni 2025, met aanvullingen van Lis Shapiro-Vomberg, kleindochter van Emanuel Vomberg, dochter van Bep en Jozef Vomberg, juli 2025)

Nathan Vomberg (Dalphsen 15-4-1859) trouwt op 29-7-1887 in Lochem met Mietje Vromen (Lochem 18-10-1859).

Zij gaan wonen in de Spittaalstraat 2 in Zutphen. Nathans beroep is manufacturier.

Hier worden de eerste 8 kinderen geboren:

Louis 28-6-1888
Salomon 28-7-1889
Emanuel 19-1-1891
Paulina 10-6-1892
Adolf 2-12-1893
Susanna 26-4-1895
Gerson 18-8-1896
Julia 23-10-1897

Vanaf 1898 woont het gezin Vomberg volgens de adresboeken op Groenmarkt 37.

Hier worden nog 4 kinderen geboren:

Bertha 3-1-1899
Sander 2-9-1900
Jacob 17-12-1901
Sientje 30-6-1903

Familiefoto (zie hieronder) uit de collectie van Lis Shapiro-Vomberg

Nathan bekleedde diverse functies in de Joodse gemeenschap van Zutphen. Zo is hij Voorganger en Israëlitisch Godsdienstonderwijzer, lid en later penningmeester van de schoolcommissie en lid van de kerkenraad. Daarnaast is hij ook vicevoorzitter ven de begrafenisvereniging.

Zijn zaken lijken het goed te doen. De zonen Louis, Emanuel, Salomon en Adolf beoefenen samen hetzelfde vak als hun vader. Zij werken alleen, en ook in allerlei combinaties (onder de naam N. Vomberg & zonen) samen op verschillende adressen in Zutphen. Zo vinden we in het adresboek van 1920 Nathan terug op de Oudewand 8 samen met Emanuel, Louis en Salomon terwijl Adolf op de Kuiperstraat 30 woont.

Advertentie uit de Nieuwe Aaltensche Courant 27-7-1923

In 1924 is de situatie weer heel anders. Nathan heeft Oudewand 8 en Houtmarkt 51. Salomon zit op Groenmarkt 37, Emanuel op Houtmarkt 51 en Adolf nog steeds op Kuiperstraat 30. Louis heeft Zutphen verruild voor Deventer.

In 1931 overlijdt Nathan ‘op een zondagochtend toen hij van plan was zijn dochters in Almelo te bezoeken’. In dat jaar is Salomon nog steeds op Groenmarkt 37 gevestigd als ‘Kleermaker en winkelier in kleding’ en Emanuel op Nieuwstad 44 als ‘Koopman in confectie’. Adolf zit dan op Kuiperstraat 17 maar komt vanaf 1934 niet meer in de adresboeken voor.

Advertentie uit deZutphense Courant 4-10-1935

Mietje Vromen verblijft na de dood van haar man bij haar zus in Almelo.

Zij verhuisde naar het Apeldoornsche Bosch toen ze besefte dat hun leven in gevaar was.

Gerson Vomberg woonde vanwege psychiatrische redenen in het Apeldoornsche Bosch en zijn moeder koos ervoor om zich bij hem te voegen in de veronderstelling dat ze daar veiliger zou zijn voor razzia's. Ten onrechte, zo bleek later. Tragisch genoeg werden Mietje en Gerson samen met de medebewoners en een deel van de toegewijde medewerkers van het Apeldoornsche Bosch opgepakt tijdens de razzia in de nacht van 21 op 22 januari 1943, en op transport naar Auschwitz gesteld. (De overige personeelsleden werden de volgende ochtend weggevoerd naar Westerbork.)

Mietje en Gerson worden op 25 januari 1943, de dag na aankomst in Auschwitz, vermoord. Mietje is dan 83 jaar, Gerson 46 jaar.

Foto van Mietje Vomberg-Vromen (foto Joods Monument)

Van de twaalf kinderen die Mietje kreeg met Nathan overleefden vijf de oorlog niet: Louis, Salomon, Paulina, Jacob en Gerson.

Louis

Louis trouwde op 3 augustus 1923 in Hengelo met Stella Jacobs (Hengelo 14-12-1891). Zij gingen in 1924 verhuizen naar de Brink 71 (nu 66: kapsalon) in Deventer. Hier had hij een kleermakerij en een winkel in garen, band en kousen.

Louis was donateur van de Joodsche Deventer Jeugdvereniging Tikwas Jisroeil en lid van het schoolbestuur van de joodse school.

Zij kregen op 27-6 -1922 hun zoon Nico, die echter een maand later overleed. In 1925 werd op 25 juli zoon Arthur geboren.

Louis werd op 15-1-1941 gearresteerd. Hij werd de volgende dag met de bus naar de Sicherheitspolizei in Arnhem gebracht, maar werd gelukkig weer vrij gelaten.
De familie stond op het punt te worden gearresteerd toen Louis op 18 november 1942 overleed.

Zijn overlijden wordt gememoreerd in de vergadering van de kerkenraad van de Joodse Gemeente van 29-11-1942. Louis ligt begraven op de Joodse begraafplaats in Deventer.

Overlijdensadvertentie van Louis Vomberg in het Joodse Weekblad 20-11-1942

Arthur en zijn moeder besloten onder te duiken. Met behulp van tante/schoonzus Sientje Vomberg werd een adres in Enschede gevonden waar zij 2 jaar en 3 maanden (tot de bevrijding) verbleven.

Stella Vomberg-Jacobs is met haar zoon Arthur en schoondochter, die uit Elst kwam, hoogstwaarschijnlijk na hun huwelijk in 1951 meeverhuisd naar Elst. Na de oorlog emigreerden zij naar Israël. Stella overleed op 16-3-1982 in Haifa, Israël.

Salomon

Bij de burgerlijke stand staat vermeld dat Salomon op 3 december 1907 naar Rotterdam verhuist, waar hij op 25-2-1909 weer vertrekt om op 8-4-1909 naar Leeuwarden door te gaan.

Op 25-1-1911 verlaat hij Leeuwarden en vertrekt op 20-2-1911 naar Londen. Op 26 maart 1915 wordt hij weer in Zutphen ingeschreven.

Salomon trouwde op 19 december 1921 in Zutphen met Johanna Plaut (Wehrda (nu Marburg) in Duitsland op 20-11-1891). Zij gaan wonen op hetzelfde adres als de ouders van Salomon:

Oudewand 8.

Trouwfoto van Salomon Vomberg en Johanna Plaut

In 1924 staan zij geregistreerd op Groenmarkt 37.

Hier worden ook hun kinderen geboren:

Zoon Nathan, 25-1-1924
Dochter Bertha, 10-3-1925
Zoon Meier 7-6-1926
Zoon Juda Louis 5-10-1927

Foto van het gezin Vomberg: Salomon en Johanna, met hun kinderen Juda Louis, Nathan, Meier en Bertha

Ook in 1936 werd de kracht van reclame vaak gevonden, zie hieronder drie advertenties uit de Zutphense Courant.

Op 12 november 1942 werden in het Algemeen Politieblad door de commissaris van Politie te Zutphen opsporing, aanhouding en voorgeleiding gevraagd van Salomon, Johanna en hun kinderen. Zij werden ervan verdacht van woonplaats te zijn veranderd zonder daarvoor de vereiste vergunning te hebben.

Met deze omschrijving werden Joden aangeduid die waren ondergedoken.

Onduidelijk is waar zij verbleven en hoe ze uiteindelijk zijn opgepakt. Feit is dat zij tot 19-10-1942 in Westerbork gevangen werden gehouden en op 26-10-1942 zijn vermoord in Auschwitz.

Hun kinderen waren waarschijnlijk ergens anders ondergedoken, want hun lot werd pas later bezegeld.

Nathan, Meijer en Juda Louis overleden op 31-3-1944 ergens in ‘Midden Europa’. Bertha werd vermoord op 26 oktober in Auschwitz, op dezelfde dag als haar ouders.

Emanuel

Op 1 september 1920 trouwt Emanuel met Elisabeth van Dijk uit Oss. Zij gaan wonen op de Houtmarkt 51 in Zutphen. Ze krijgen 3 kinderen.

Emanuel wordt geëerd voor zijn inzet voor de Zutphense Kehille.

Het hele gezin overleeft de oorlog. Tot in 1951 verschijnen er reclameadvertenties in ‘Van huis tot huis Zutphen’.

Emanuel overlijdt op 25-4-1966 in Arnhem. Elisabeth op 4-3-1983 in Amersfoort.

Hun kinderen Mietje, Jozef (Joop) en Esther emigreerden kort na de oorlog naar Canada.

Paulina

Paulina trouwde op 19-6-1925 in Zutphen met Salomon Wijler, veehandelaar en landbouwer uit Lochem. Hier gingen zij op Kastanjelaan 1 wonen.

Paulina en Salomon Wijler stonden op 25 februari 1943 vermeld in het politieblad.

Ze waren ondergedoken in Epe-Tongeren, waar iemand collaboreerde met de nazi's. Ze werden samen met hun zoon Nathan op de eerste Pesachavond van 1943 (19 april) opgepakt en via Westerbork getransporteerd naar andere kampen.

Paulina werd op 14 mei vermoord in Sobibor. Salomon op 30 november in Dorohucza, een werkkamp ten zuidwesten van Sobibor.

Nathan werd op wonderbaarlijke wijze door de ondergrondse gered en kon weer onderduiken. De vier kinderen, Samuel, Mietje, Nathan en Adolf overleefden de Tweede Wereldoorlog en vestigden zich uiteindelijk in Israël.

In Lochem liggen voor Salomon en Paulina op Kastanjelaan 1 Stolpersteine.

Adolf

Op 8-12-1908 verhuisde Adolf naar Haaksbergen. Op 14-11-1917 trouwde hij in Brielle met Mietje Gazan. Zij vestigen zich aan de Kuiperstraat 30.

In 1918 wordt dochter Mietje geboren en in 1920 zoon Salomon.

Adolf is in Westerbork geweest maar heeft de deportatie overleefd door onder te duiken. In 1946 woont het gezin in Warnsveld.

Adolf overleed op 23-3-1966 in Amsterdam en Mietje op 5-3-1975 in Hilversum

Susanna

Susanna verhuist in november 1917 naar Zierikzee, komt in februari 1918 even terug in Zutphen om 17 dagen later te vertrekken naar Hilversum. Op 15 mei van datzelfde jaar is ze weer terug.

Op 18-3-1920 treedt ze in het huwelijk met Jozef (Jo) de Groot (24-12-1891, Almelo) en verhuist ze naar Almelo. Samen krijgen ze 5 kinderen, vier dochters en een zoon, die na de oorlog allemaal naar Israël emigreren.

Op 13-3-1961 overlijdt Jozef in Almelo. Susanna sterft op 14-3-1972 in Kieryath Bialik (Israël).

Gerson

Gerson volgde de HBS in Zutphen. Daarna begon hij aan allerlei beroepen en van 1915 - 1917 volgde hij een rechtenstudie in Leiden.
De laatste jaren was hij als ongeneeslijk zieke opgenomen in het Apeldoornsche Bosch, waar ook zijn moeder Mietje verbleef om op die manier aan razzia’s te ontkomen.

Ook hij wordt, met zijn moeder, afgevoerd naar Auschwitz, waar hij op 25-1-1943 is vermoord.

Julia

Op 10-9-1917 verhuisde Julia naar Rotterdam waar ze werkte als lerares-spraaktherapeut aan het doofstommeninstituut. Na haar huwelijk met Leo Israels (23-1-9-1901, Groningen) kwam ze in Roermond terecht. Leo was daar chazan (cantor).

Zij kregen in 1938 een zoon (Eli), die slechts 5 jaar oud werd.

Julia overleed op 2-8-1977 in Haifa (Israël) en Leo op 6-3-1978 in Haifa (Israël).

Bertha

Op 16-1-1923 trouwde Bertha met Adolf de Groot (25-6-1895, Almelo).

Uit dit huwelijk kwamen 3 kinderen voort.

Adolf overleed op 15-3-1977, Bertha op 28-12-1981, beiden te Almelo.

Sander

Sander vertrekt op 1-3-1918 voor korte tijd uit Zutphen. Op 13 december van hetzelfde jaar is hij weer terug. Op 23-6-1919 vertrekt hij naar Enschede. Na enige tijd blijkt hij terug te zijn gekomen en op 4 juni 1928 vertrekt hij naar Gouda. Op 31-5-1932 is hij weer in Zutphen. Op 26-8-1932 verhuist hij naar de Vischpoortstraat 3.

Op 13 januari 1933 emigreert Sander naar Palestina.

Hij trouwt in 1936 met Tsipora Iven (10-5-1913, Roemenië). Zij krijgen 3 kinderen.

Sander overlijdt op 23-5-1965 in Zichron Ya’akov (Israël). Tsipora op 29-6-1972 in dezelfde plaats.

Jacob

Behalve kantoorbediende was Jacob koopman en reiziger in sanitaire artikelen. In 1920 verhuisde hij van Zutphen naar Deventer en in 1933 van Lochem naar Amsterdam. Daar woonde hij op Rustenburgerstraat 387 II en op de J.M.Coenenstraat 18 II. Op 12 maart 1942 trouwde hij te Amsterdam met Saartje Moses (of Selma Moses). Vanaf dat moment woonden zij in de Huddestraat 1 bhs, Amsterdam.

Saartje werd vermoord op 28 mei 1943 in Sobibor. Jacob werd op 31 maart 1944 in Sobibor om het leven gebracht. Voor zover bekend hadden zij geen kinderen.

Sientje

Op 12-8-1932 trouwde Sientje met Abraham (Bram) Kats, procuratiehouder en later onderdirecteur van de Rotterdamse Bank in Hengelo. In die plaats gingen zij ook wonen.

Zij kregen 2 kinderen, Rika en Bernhard.

In de vroege ochtend van 14 september 1941 werd Abraham tijdens een razzia van zĳn bed gelicht en met geweld de trap van zĳn huis aan de Enschedesestraat afgesleurd. Hĳ zou nog precies 10 dagen leven. Hij werd vermoord in concentratiekamp Mauthausen.

In 2020 is aan de Enschedesestraat 41 in Hengelo voor Abraham een Stolperstein gelegd.

Sientje dook met haar twee kinderen onder in (onder andere) Eibergen op verschillende adressen en ze overleefden zo de oorlog. Sientje vertrok na de oorlog naar Uruguay. Later ging ze naar Israël. Om dichter bij haar dochter te zijn.

Zij overleed op 15-11-1999 in Tel Aviv-Herzlia, Israël.

Verantwoording:

Literatuur

Peter Kooij, De Zutphense Kehille in het bijzonder, Een geschiedenis van Joods Zutphen

Niek Megens, Zutphen, de verdwenen stad

Bart Mendelsohn en Peter Kooij, Dat doe je gewoon, Zutphense onderduikverhalen, 1940-1945

Adresboeken Gemeente Zutphen

Bezochte websites

Ancestry.co.uk

Apeldoornschebosch.nl

Billiongraves.com

Collecties.westerbork.nl