Sara Norden-Hanouwer

Sara Hanouwer werd op 13 september 1907 in Zutphen geboren als dochter van Jacob Hanouwer en Anna Roos. Zij had een broer, Abraham. Haar vader was veehandelaar.

Op 25 juli 1934 trouwde Sara in Zutphen met Joël Norden, die op 5 maart 1907 in Zwolle was geboren. Joël was handelsreiziger. In de huwelijksadvertentie in de Zutphense Courant werd Sara aangeduid als Selma Hanouer. Het is daardoor mogelijk dat zij in het dagelijks leven Selma werd genoemd.

Na hun huwelijk gingen Sara en Joël wonen aan de Warnsveldseweg 52 in Zutphen. Haar ouders en haar broer Abraham woonden aan de Ruysdaelstraat 2, op korte afstand van haar woning.

Op 19 november 1935 werd hun zoon Koos Jacob geboren. Hij werd ook Koosje genoemd. Hij kwam regelmatig bij zijn grootouders aan de Ruysdaelstraat. Joke Withuis, die daar in de buurt woonde, herinnerde zich hem als een vrolijk jongetje.

In april 1941 stonden Sara, Joël en Koos Jacob aan de Warnsveldseweg 52 ingeschreven. Koos Jacob ging naar de Joodse school.

In 1942 werd het gezin vervolgd. Diny Karssenberg en Ben Dijkman, die destijds in de buurt woonden, herinnerden zich later dat zij zagen hoe het gezin aan de Warnsveldseweg werd opgehaald. Diny was toen elf jaar oud. Ben Dijkman zag vanuit de erker van zijn ouderlijk huis hoe Sara, Joël en Koosje in een auto werden meegenomen.

Het gezin werd naar Westerbork gebracht. Op 18 januari 1943 werden Sara, Joël en hun zevenjarige zoon Koos Jacob vanuit Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd. Zij werden daar op 21 januari 1943 vermoord.

Sara Norden-Hanouwer was 35 jaar oud.

Haar moeder Anna Hanouwer-Roos en haar broer Abraham Hanouwer werden eveneens tijdens de oorlog vermoord.

Bronnen

• Joodse bewoners in de Schilderswijk Zutphen – Een zoektocht naar verhalen, onderdeel Familie Norden – Warnsveldseweg 52, Corinne Abbas.
• De Zutphense Kehille in het bijzonder, gegevens over Sara Norden-Hanouwer en haar gezin.
• Gerdien Verschoor, Herinnering aan huizen, verhalen van mensen / Vooronderzoek Joods Vastgoed, 2023. Deze externe publicatie is geraadpleegd voor aanvullende informatie over de Joodse bewoners en woningen in Zutphen. Gerdien Verschoor – Vooronderzoek Joods Vastgoed
• Sara Norden-Hanouwer, Digitaal Joods Monument, voor persoonsgegevens, familiegegevens, huwelijk en adresgegevens.
• Joël Norden, Digitaal Joods Monument, voor aanvullende gegevens over het gezin.
• Warnsveldseweg 52, Digitaal Joods Monument, voor de bewonersregistratie van april 1941.
• Aanvulling door Wim Huijsmans, Digitaal Joods Monument, 17 juni 2016, voor aanvullende gegevens over Joël Norden en zijn verhuizing naar Zutphen.
• Getuigenverklaringen van Diny Karssenberg en Ben Dijkman, opgenomen in het familieverhaal over de familie Norden, voor de herinneringen aan de arrestatie van het gezin.