Abraham Salomon Noach
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Deventer,
-Ondergedoken,Oorlog overleefd-
Zutphen,
Abraham Salomon werd 76 jaar
Familie
Gehuwd met: Eva Noach - Zilverberg
Ouders: Sophie Sara Noach-Berg
Kinderen: Alexander (Sander) Noach
Verhaal
Abraham Salomon Noach werd op 1 december 1903 geboren in Deventer. Hij was een zoon van Salomon Abraham Noach (1878–1945) en Sara Berg (1876–1942). Hij werd ook aangeduid als ‘Kleine Abraham Noach’. Zijn vader was koopman in lompen. Abraham vestigde zich in Zutphen, waar hij samen met zijn broer David een handelsonderneming in oude metalen en lompen dreef onder de naam De Stormlantaarn. De onderneming was gevestigd aan de Polsbroek 169–171.
Op 16 oktober 1937 trouwde Abraham in Arnhem met Eva Zilverberg, geboren op 16 augustus 1911. Op 26 oktober 1939 werd hun zoon Alexander (Sander) geboren.
Tijdens de Duitse bezetting moesten Abraham en Eva onderduiken. Aanvankelijk verbleven zij in Arnhem. Na een razzia moesten zij hun onderduikadres verlaten. Ze liepen vervolgens naar Zutphen, waar zij onderdak kregen bij familie in de Groenesteeg. Het ging om de familie van Bet Noach, een schoonzus van Abraham. Volgens de herinneringen van Sara Noach, een nichtje van Abraham, sliepen zij aanvankelijk op de zolder, onder de dakpannen.
Later verhuisden de onderduikers met het gezin naar de Douwesplaats. Daar woonden zij in het huis van de grootmoeder van Sara. Abraham en Eva verbleven meestal in de achterkamer. Onder een luik bevond zich een kelder waarin zij zich bij onraad konden verbergen. Wanneer een razzia dreigde, werden zij gewaarschuwd en konden zij tijdelijk terecht bij Gerrit Meijering, bijgenaamd Sampa, die eveneens in de Groenesteeg woonde. Hij was getrouwd met een Deense vrouw die Inge heette.
De gedwongen opsluiting viel Abraham zwaar. Volgens Sara Noach ging hij soms, verkleed als vrouw, samen met haar en haar moeder naar buiten om een wandeling te maken. Voor de verzorging van de onderduikers waren geen extra distributiebonnen beschikbaar. Sara's moeder probeerde daarom op andere manieren aan voedsel te komen. Zo ging zij naar Enschede om handdoeken te kopen, die zij bij boeren tegen voedsel ruilde.
Hun zoon Alexander verbleef tijdens de onderduik niet bij zijn ouders. Via Alie en Piet van Weert uit Haarlem werd hij elders ondergebracht. Op 4 april 1943 kwam hij terecht bij Jan Willem en Ina van den Abeele-Zalm in Voorburg. Daar leefde hij onder de naam Keesje van den Abeele. Op 22 februari 1944 legden Abraham en Eva schriftelijk vast dat Alexander bij dit pleeggezin moest blijven zolang de Duitse bezetting voortduurde, of wanneer zij zelf de oorlog niet zouden overleven.
Alexander overleed op 6 januari 1945, vijf jaar oud. Op 27 mei 1945 schreven zijn pleegouders aan Abraham en Eva om hen van zijn overlijden op de hoogte te stellen. Zij verstuurden de brief via de burgemeester van Zutphen, omdat zij vreesden dat het bericht voor de ouders ondraaglijk zou zijn.
Abraham en Eva overleefden de oorlog. Na de bevrijding kregen zij nog drie zonen: Eddie, Ronnie en Hans.
Abraham Salomon Noach overleed op 1 december 1979 in Zutphen. Zijn vrouw Eva overleed op 5 oktober 1989.
Bronnen
- Mendelson, Bart en Peter Kooij, Zutphense onderduikverhalen – Dat doe je gewoon (1940–1945), hoofdstuk ‘Noach bij Noach’, pp. 74–76. Herinneringen van Sara Noach.
- Joods Monument, ‘Het onderduikverhaal van Alexander Noach’: https://www.joodsmonument.nl/nl/page/1083598/het-onderduikverhaal-van-alexander-noach
- Dutch Jewry, genealogische gegevens familie Noach: https://www.dutchjewry.org/genealogy/noach/27.shtml
Nog te verifiëren: de exacte huisnummers van de onderduikadressen in de Groenesteeg en aan de Douwesplaats. De genoemde advertentie van De Stormlantaarn verwijst naar Groenesteeg 28 als correspondentieadres bij afwezigheid, maar bewijst niet dat dit het onderduikadres was. Ook de geboortedatum van Alexander verdient controle aan de hand van de geboorteakte.
Foto's